ابن المقفع ( مترجم : منشي )
326
كليله و دمنه ( فارسي )
و ششم آنكه در ابواب سهو رشته با خويشتن فراخ گيرد [ 1 ] و قبلهء دل هوا را سازد . و هفتم آنكه بي سببي در مردمان بد گمان گردد و بي دليل روشن اهل ثقت را متّهم گرداند . هشتم آنكه بقلّت حيا مذكور باشد و بشوخي [ 2 ] و وقاحت مشهور . و بر هشت كس إقبال فرمودن فرض است : اوّل آنكه شكر احسان لازم شمرد . و دوم آنكه عقدهء عهد او بحوادث روزگار وهني [ 3 ] نپذيرد . و سوم آنكه تعظيم ارباب تربيت و مكرمت واجب بيند . و چهارم آنكه در حال خشم بر خويشتن پنجم آنكه در حال خشم بر خويشتن قادر باشد . ششم آنكه بهنگام طمع سخاوت ورزد . هفتم آنكه به أذيال [ 4 ] شرم و صلاح تمسّك نمايد . هشتم آنكه از مجالست اهل فسق و فحش پهلو تهي كند . و چون شير موقع اهتمام مادر و شفقت او در تلافي اين حادثه بديد شكر و عذر بسيار وى را لازم شناخت و گفت : ببركات و ميامن [ 5 ] هدايت تو راه تاريك مانده روشن شد و كار دشوار بوده آسان گشت ، و به برائت ساحت اميني واقف و كارداني كافي علم افتاد و بي گناهي صادق از تهمت بيرون آمد . پس ثقت او بأمانت شگال بيفزود و زيادت إكرام و تربيت و معذرت و ملاطفت ارزاني داشت ، و شگال را پيش خواند و گفت : اين تهمت را موجب مزيد ثقت و مزيّت اعتماد بايد پنداشت و تيمار [ 6 ] كارها كه به تو مفوّض بودهست بر قرار معهود ميداشت . شگال گفت : اين
--> [ 1 ] . ( 1 ) رشته با خويشتن فراخ گيرد ميدان به خود بدهد ، خود را از قيد آزاد بدارد . چنان كه گوئي اگر رشتهاي بپاى او بسته باشند كه تا حدّي معيّن تواند رفت او آن رشته را بسيار درازتر از آنچه هست بشمارد . جانب ديگري نيز دارد ، كه رشته دراز دادن و رشته دراز كردن باشد ، و صاحب بهار عجم آن را قيد كرده و شواهدي نيز بر آن آورده است ، بمعني اينكه يكي بديگري مجال و فرصت و آزادي عمل بيشتري بدهد . [ 2 ] . ( 3 ) شوخي بيشرمي ؛ آنچه امروز پر روئي ميگوئيم و دريدگي . [ 3 ] . ( 5 ) وهن سستي و نااستواري . [ 4 ] . ( 7 ) أذيال ( جمع ذيل ) دامنها ؛ ما ميگوئيم « به دامان شرم » بلفظ مفرد . [ 5 ] . ( 10 ) ميامن 13 / 17 ح و 47 / 2 ح و 103 / 9 ديده شود . [ 6 ] . ( 15 ) تيمار مواظبت و مراقبت - 149 / 15 تا 16 ح ، 160 / 3 تا 4 ح ، 215 / 7 تا 8 ، و 254 / 8 ح ديده شود . يكي از خلفاء قاهر عاملي بشهري فرستاد و او را در تيمار داشت شخصي از معارف آن ولايت وصيّت فرمود ( المعجم ، چاپ قزويني 422 ) .